Meta-baas Zuckerberg getuigt in rechtszaak 'verslavende' apps

[noumoe]

Meta-baas Zuckerberg getuigt in rechtszaak 'verslavende' apps, Europa kijkt mee

https://www.rtl.nl/nieuws/buitenland/ar ... szaak-apps

Een opvallende rechtszaak in de VS: Instagram-eigenaar Meta en Googles YouTube zijn aangeklaagd voor de mogelijk verslavende werking van hun producten en de schade die die zouden toebrengen aan kinderen. Een uitspraak zou ook in Nederland gevolgen kunnen hebben.

De zaak draait om de 20-jarige 'Kaley G.M.'. De vrouw – die verder anoniem blijft – zegt zelf verslaafd te zijn geraakt op jonge leeftijd, waardoor haar depressies en suïcidale gedachten werden aangewakkerd.

Schikking
Ze klaagde ook TikTok en Snap aan, maar in die gevallen is een schikking getroffen. De rechtszaak loopt al ruim een week, maar vandaag zal ook Meta-baas Mark Zuckerberg zelf getuigen over zijn bedrijf.

Het is niet de eerste keer dat hij zich moet verantwoorden, zegt Amerika-verslaggever Raquel Schilder. "Twee jaar geleden verscheen hij voor het Amerikaanse Congres om vragen te beantwoorden over de veiligheid van kinderen op Facebook en Instagram. Toen maakte hij excuses aan ouders dat zijn bedrijf niet meer had gedaan om kinderen veilig te houden."

Sneeuwbaleffect
Als Kaley in deze zaak gelijk krijgt, zou het in de VS de weg kunnen vrijmaken voor andere rechtszaken tegen de platforms. "De zaak wordt gezien als testcase voor hoe je socialemediabedrijven verantwoordelijk kunt houden voor de schadelijke kanten van hun producten", zegt Schilder.

En het zou ook in Nederland effect kunnen hebben, zegt universitair docent aansprakelijkheidsrecht Kirsten Maes: "Vooropgesteld, dat gaat niet automatisch. Als ze daar gelijk krijgt, is dat niet direct een uitspraak die in Europa doorwerkt. In Europa en Nederland gelden namelijk eigen regels voor toezicht en aansprakelijkheid."

Het zou dan meer om een sneeuwbaleffect gaan: "De zaak kan voor ons in Europa bewijs opleveren. Denk aan interne mails, of onderzoeken die boven tafel kunnen komen. Dat zou het makkelijker kunnen maken voor Europese toezichthouders om te zeggen: hier moeten wij ook iets aan doen, dit vinden we niet langer acceptabel."

Grote procedures in de VS kunnen dus informatie en argumenten opleveren die later ook in Europa een rol spelen. Ze geeft als voorbeeld de aansprakelijkheidszaak tegen de tabaksindustrie, in de jaren 90. "Dat begon ook in de VS en de procedures zijn in zekere zin overgewaaid naar Nederland." Los daarvan kan een uitspraak ervoor zorgen dat de mediabedrijven hun platforms aanpassen.

'Drugdealers'
Maar zover is het nog niet. Om gelijk te krijgen, zou Kaley twee dingen voor elkaar moeten krijgen, legt Maes uit: "Allereerst bewijzen dat de bedrijven zich bewust waren van hoe verslavend de apps zijn en van de risico's daarvan. Het is dus de vraag wat die bedrijven al wisten. Waren er al signalen? Is er intern al onderzoek geweest waaruit bleek dat er een verslavend effect was?"

Zo wees de advocaat van de aanklager al op interne communicatie van Meta-medewerkers waarin iemand zegt dat Instagram 'net een drug' is en dat zij 'eigenlijk dealers' zijn. Ook zijn er interne Google-documenten waarin sommige producten van het bedrijf worden vergeleken met een casino.

"En de tweede stap is bewijzen dat er ook een oorzaak-gevolgrelatie is tussen die verslavende werking en de gezondheidsklachten. En dat is natuurlijk best wel lastig, want die socialemediabedrijven zullen erop wijzen dat mentale gezondheidsproblemen ook andere oorzaken hebben, zoals thuissituaties, schoolstress of eerdere problemen."

Gescheiden ouders
Zo wees de advocaat van Meta er eerder al op dat Kaley een moeizame relatie met haar gescheiden ouders heeft. "Als je Instagram zou wegnemen en al het andere in Kaley's leven hetzelfde zou blijven, zou haar leven dan compleet anders zijn?" vroeg hij in de rechtszaal.

De zaak gaat waarschijnlijk nog weken duren. En in die weken zal er ook vanuit Europa met interesse naar gekeken worden, vermoedt Maes: "We zien ook hier steeds meer aandacht voor de bescherming van minderjarigen, zoals onlangs in een zaak tegen TikTok. In Nederland ligt er een massaclaim tegen dat medium. Bovendien heeft de Europese Commissie TikTok twee weken geleden op de vingers getikt, omdat het platform onvoldoende risico’s voor minderjarigen heeft beoordeeld en aangepakt."